فرهنگ نامه ی خواف
بشـنو از خـواف از کـویـرو از دیـار مـانـدگار........... پرورانده او به دامــن صـــد هــزاران یـادگــار
قالب وبلاگ .....با نام اوکز او همه هستی فراهم..... از اوتلاش وجنبش ذرات عالم.....رب جبال وصخره ها تا قله قاف.....رب خراسان وکویر تشنه خواف .....از خواف گفتم دردی اندر سینه افتاد..... دردی به دل از ماتمی دیرینه افتاد.....هر سال با این دردها درخواف دیدار ..... هرشب زدرد خواف تاشبگیر بیدار..... ***‌برگي ازكتاب : از خواف تا ابيانه ...اثر ماندگار زنده ياد مجتبي كاشاني***
لینک دوستان

روابط انسانی در مدیریت از منظر اسلام 

نوشتار حاضر با تمرکز بر روابط انسانی در مدیریت کوشیده است ابعاد مختلف این موضوع را به اختصار شرح و بیان نماید.
بدون تردید چگونگی روابط انسانی در مدیریت، تابع نوع نگرش به انسان است. در مکتب اسلام که بیش از تمام مکاتب بر ارزش انسان و رشد و تعالی مادی و معنوی او، تاکید گردیده در قلمرو مدیریت نیز توجه کافی به انسان و ابعاد بالاترین اهداف به شمار می آید; لذا بدیهی است روابط انسانی در مدیریت نیز مورد توجه بوده است


 روابط انسانی در مدیریت از منظر اسلام 

نوشتار حاضر با تمرکز بر روابط انسانی در مدیریت کوشیده است ابعاد مختلف این موضوع را به اختصار شرح و بیان نماید.
بدون تردید چگونگی روابط انسانی در مدیریت، تابع نوع نگرش به انسان است. در مکتب اسلام که بیش از تمام مکاتب بر ارزش انسان و رشد و تعالی مادی و معنوی او، تاکید گردیده در قلمرو مدیریت نیز توجه کافی به انسان و ابعاد بالاترین اهداف به شمار می آید; لذا بدیهی است روابط انسانی در مدیریت نیز مورد توجه بوده است. پیامبر اسلام (ص) در حدیثی مدیر را نیازمند سه ویژگی می داند: 
1- تقوا، که او را به خدا متصل نماید و از موج های شیطانی بر خاسته از هواهای نفسانی دور نماید; 
2- سعه صدر که زمینه ظرفیت روحی و روانی او را ارتقا بخشد; 
3- مهارتهای ارتباطی که بتواند همکارانش را همچون پدری مهربان در زیر چتر محبت خویش قرار بدهد. 
مدیریت (
Management)  در تعریف جامع خود عبارت است از: «دانش و هنر به کارگیری منابع سازمانی (انسانی، مالی، فیزیکی و اطلاعاتی) برای دستیابی به اهداف معین به شیوه مطلوب و اثربخش.»
احراز نقش مدیریت و شرط کسب توفیق در آن، مستلزم احراز دانش ها و مهارتهایی است که یکی از مهم ترین آنها روابط انسانی در مدیریت یعنی هنر ارتباطات انسانی می باشد، آنچه در این نوشتار می آید گذری است بر مقوله روابط انسانی در مدیریت از منظر اسلامی .

اهمیت و ضرورت مدیریت

 مدیریت ضرورتی اجتناب ناپذیر برای هر سازمان و اجتماع است. چه اینکه در فرض - فقدان مدیریت، رشته امور از هم می گسلد و شیرازه کارها به هم می ریزد. در منابع دینی، در اهمیت مدیریت حضرت علی (ع) در حدیثی ضرورت وجود مدیریت را چنین بیان فرموده است: «لابد للناس من امیر« بر او فاجر«» چاره ای نیست برای مردم که امیر (مدیر) داشته باشد، خواه نیکوکار باشد خواه تباهکار. همچنین پیامبر اکرم فرموده است : «اذا کان ثلاثه فی سفر فلیومروا احدهم». هنگامی که سه نفر در سفر بودند، بایستی از یک نفرشان فرمان ببرند. در جایی که سه نفر نیازمند به مدیر است، حساب مجموعه های بزرگ تر کاملا روشن است. اساسا یکی از مهم ترین عوامل و زمینه های رشد و هدفمند با کاربست بهینه منابع و امکانات در کوتاه ترین زمان، بیشترین و بهترین دستاوردها را به ارمغان می آورند. بی تردید وجود چنین مدیرانی، سرمایه عظیم یک ملت و مملکت به شمار می رود و رمز اساسی پیشرفت محسوب می شود.

 اهمیت روابط انسانی
 در مدیریت

 در حالی که تنها از ابتدای قرن بیستم به تدریج تئوریهای روابط انسانی در مدیریت شکل مدون و آکادمیک پیدا می کرد، از روزهای آغازین ظهور اسلام تشکیل مدیریت نبوی در قلمرو اداره جامعه اسلامی ، موضوع روابط انسانی در مدیریت مورد اهتمام وافر آموزه های اسلامی بود. خوشبختانه از رهگذر آن اهتمام در آموزه های دینی، پژوهشگران عرصه مدیریت اسلامی در این باره از پیشینه بسیار پرباری برخوردارند. روابط انسانی از نظر مفهوم شناسی به معنای ایجاد مناسبات انسانی سالم، به منظور ارتقای رضایت خاطر و نیرومند کردن روحیه افراد و ایجاد اشتراک مساعی بیشتر انسانها می باشد; روابط انسانی در مدیریت شریان حیات مدیریت و قلب تپنده سازمان است، دانش روابط انسانی با ایجاد محیط سالم، نشاط انگیز، و آرامش بخش، موجب بیشترین بازدهی باکمترین هزینه می گردد. 
در عصر عجایب فن آوری، ما می توانیم به ماه پیام بفرستیم و فضا پیماهای پژوهشی را بر سطح مریخ بنشانیم، ولی برقراری رابطه انسانی با افرادی که در کنار هم هستیم را دشوار می یابیم.  نظر به اهمیت موضوع روابط انسانی در مدیریت این نوشتار درنظر دارد به اختصار عوامل و مولفه های تسهیل کننده ایجاد روابط انسانی در مدیریت را آفتابی گرداند.

 ماهیت روابط انسانی
 از منظر اسلامی

 تحقیقات بیانگر وجود رابطه مثبت بین متغیر روابط انسانی در مدیریت و ارتقای بهره وری، سلامت عمومی کارکنان و رضایتمندی شغلی است. به صورتی که می توان گفت انسان ها مانند صندوق رمزدار هستند، گشودن درب توانایی و خلا قیت آنان، مهارت، دانش و هنر می طلبد.آنچه مسلم است این صندوق هرگز با تهدید یا زور گشوده نمی شود، بلکه نیازمند دانش انسان شناسی، مهارت روابط انسانی، و هنر مهرورزی و محبت است. 
خلل پذیر بود هر بنا که می بینی 
مگر بنای محبت که خالی از خلل است 
بر اساس یافته های روان شناختی نظام کنش وری انسان تحت تاثیر مستقیم الگوهای انگیزشی اوست، و انگیزه آدمی برخاسته از نوع دلبستگی محبت آمیزی است که بدان موضوع پیدا می کند. از سوی دیگر مقوله محبت در بستر فرهنگ توحیدی و جهت گیری مذهبی، معنای خاص یافته، جلوه ویژه پیدا می کند. از این رو ماهیت روابط انسانی در چارچوب فرهنگ دینی، رابطه ای زایشی با ارزشهای برخاسته از پذیرش قادری مطلق برای هستی که محبوب حقیقی به شمار می رود، نسبت عمیق پیدا می کند لذا در قرآن کریم فرموده است : «و الذین آمنو اشد حبا لله » و «رحما بینهم» و سرانجام ؟«یحبهم و یحبونه» یعنی خط مشی کلی در روابط انسانی عشق و محبت است. ولی محبتی که در طول شعاع عشق الهی شکل می گیرد. بنابراین براساس جهت گیری توحیدی آن روابط سحرانگیز داشته باشد.

 آثار روابط انسانی 
در مدیریت

 در پرتو روابط انسانی سالم و سازنده، آثار مثبت فراوانی نصیب افراد و سازمان می گردد. که برخی از آنها عبارت است از: 
1- محیط کاری و سازمانی آرام بخش و نشاط انگیز; 
2- ارتقای احساس امنیت روحی و روانی; 
3- نیرومند سازی روحی کارکنان; 
4- افزایش رضایتمندی از کار و زندگی; 
5- شکل گیری فضای همکاری و همیاری; 
6- تشکیل صمیمیت و اخوت اسلامی; 
7- ایجاد زمینه رشد و بالندگی مادی و معنوی; 
8- ارتقای سطح سلامت عمومی و بهداشت روانی; 
9- پیشگیری از هدر رفت انرژیهای مادی و معنوی; 
10- جلوگیری از کم کاری و بی کاری پنهان، 
11- ارتقای بهره وری و سطح تولید، 
بطور کلی بذل توجه به روابط انسانی در مدیریت، حداقل متضمن دو فایده بزرگ است: 
اول: مدیر از این طریق می تواند از نیازها، کمبودها و گرفتاریهای افراد مجموعه مدیریتی خویش، آگاه و مطلع گردد و بدین وسیله با آنها همدلی و دلجویی کرده، در حد توان در رفع مشکل ایشان اقدام نماید، تا انگیزه افراد را برای تلاش و همکاری تقویت کند. 
دوم: از طریق آشنایی با مشکلات کارکنان، مدیر می تواند از مشکلات سازمان نیز آگاه گردد، و با تدابیر و اقدامات مقتضی از بروز مشکلات پیچیده جلوگیری تصمیم گیری نا مقبول گردیده باعث انحراف از اهداف و ماموریت شود. برخی از پیامدهای منفی بی اعتنایی به روابط انسانی در مدیریت به شرح ذیل است: 
1- تقاضای مرخصی های نابهنگام; 
2- ابراز کسالت، بی حالی و خستگی; 
3- افزایش ضریب اشتباهات و حوادث کاری; 
4- بروز تعارض منافع بین افراد; 
5- ایجاد کدورت و دشمنی بین کارکنان; 
6- افزایش نقل و انتقالات بی مورد; 
7- بی نظمی و سرپیچی از مقررات; 
8- افزایش غیبت های غیر مجاز و اقدام به توجیه آن; 
9- آمادگی برای بروز اختلالات روانی; 
10- احساس کهتری و درماندگی. 
نظر به آثار و پیامدهای موضوع روابط انسانی در مدیریت، ضرورت دارد با رعایت نکاتی در جهت غنی سازی روابط انسانی فضای کاری مناسب و مطلوب برای ایجاد همکاری، و مهرورزی بین افراد فراهم گردد: برخی از نکات کاربردی در این باره عبارت است از: 
1- گزینش مسوول نیروی انسانی سالم و دانا; 
2- توجه علمی به تناسب نظام پاداش و تکلیف; 
3- توجه علمی و عادلانه به نظام تشویق و تنبیه; 
4- ایجاد فضای رقابت مثبت و سازنده; 
5- توجه به نظام آموزش، بویژه آموزش مهارتهای روابط انسانی به مدیران; 
6- نهادینه سازی نظام نظارتی و انضباطی; 
7- توجه عملی به ایده ها و اندیشه های سازنده افراد; 
حضرت علی (ع) در این زمینه فرموده است : «آن گونه از آنان تفقد نما که پدر و مادر از فرزندانشان تفقد و دلجویی می نمایند» 
به عنوان مثال در صورت بروز واقعه ای نظیر جشن یا عزا، برای هریک از کارکنان، تفقد مدیر و حضور وی در مراسم، نمونه ای از بذل توجه و تفقد پدرانه به شمار می رود.

 پیش نیازها و لوازم تحکیم روابط انسانی در مدیریت از منظر اسلامی

 آنچه بیش از هر چیز در الگوی روابط انسانی موثر است. نوع نگرش به جهان هستی و انسان است. در نگرش توحیدی، حریم خداوند محترم، عدالت مقدس و انسان موجودی ارزشمند و اشرف مخلوقات آفرینش محسوب می شود. در این چارچوب هنجارها و ارزشها دارای اعتبار و ضمانت درون ذات دارد و حضور خداوند در تمام عرصه های فردی و اجتماعی پذیرفته شده است. 
برخی از پیش نیازها و لوازم تحکیم روابط انسانی در مدیریت از منظر اسلامی عبارت است از: 
1- عدالت، عدالت با ارزش ترین معیار زندگی تعالی بخش است، عدالت مبنای تمام حرکت های صحیح است، با وجود عدالت، همه چیز در جای واقعی خود قرار می گیرد، هر کس به حق خود دست می یابد، با عدالت همه امور سامان بهنجار می گیرد، وقتی عدالت رعایت گردد کسی ناچار نمی شود حق خود را از طول تاریخ رنج بشر پیش از کمبود امکانات مختلف، از بی عدالتی و تبعیض بوده است. بی تردید بی عدالتی و تبعیض - یکی از بیماریهای روانی رایج مدیریت به شمار می رود که بر روابط انسانی سالم در مدیریت خلل وارد می کند.
2- اعتماد; وجود اعتماد پایه و مایه اصلی روابط انسانی به شمار می رود، اعتماد تامین کننده روابط انسانی سالم و تضمین کننده پایداری آن است. 
3- نرمی و مدارا; هیچ عاملی نظیر «رفق و مدارا... در تحکیم روابط انسانی اثر بخش - نیست، قرآن مجید یکی از دلایل توفیقات شگفت انگیز در مدیریت نبوی (ص ) را، عامل رفق و مدارا و ملایمت آن حضرت بیان فرموده است: 
فبما رحمه« من الله لنت لهم ولو کنت فظا غلیظ القلب لا نفضوا من حولک فاعف عنهم واستغفر لهم وشاورهم فی الامر. (آل عمران : 159) 
پس به موجب لطف و رحمت الهی با آنان نرم خو و نرم دل شدی، و اگر تند خو و سخت دل بودی قطعا از پیرامون تو پراکنده می شدند، پس از آنان در گذر و بر ایشان آمرزش بخواه و در کارها با آنان مشورت نما. 
تحول عظیمی که توانست مدیریت نبوی (ص) در جامعه بدوی آن روزگار بوجود آورد و از مردم جاهل، بی فرهنگ و بت پرست و خرافی، انسان های پاک، وارسته، متعالی و محبوب تربیت نماید، این نبود مگر در پرتو مدیریت و صمیمیت و اخوت اسلامی ، در پرتو ارزشهای دینی. 
حضرت علی (ع ) نیز در این باره فرموده است : «الرفق یودی الی السلم » رفق و مدارا به آشتی و سازگاری می انجامد. همچنین فرموده است : کسی که در امور، رفق و مدارا در پیش گیرد، به آنچه از مردم می خواهد دست می یابد.
4- محبت; خداوند متعال، انسان را به گونه ای آفریده است که جان و دل او شیفته و تشنه محبت است; شخصیت آدمی چنان است که اگر از کسی محبت بیند، جذب او می گردد و کمر به خدمت وی می گمارد، که فرمود: «الانسان عبید الاحسان»; آدمی عبد احسان است. بی گمان یکی دیگر از اسرار توفیق مدیریت نبوی (ص) در میان آن جامعه بدوی، همانا رافت و محبت بود، خداوند در معرفی این بعد از سیمای نبوی فرموده است: «ما تو را جز به عنوان رحمتی برای جهانیان نفرستادیم» و در آیه ای دیگر فرموده است: «همانا رسولی از خودتان به سوی شما آمد که رنج های شما بر او سخت است و بر هدایت شما بسیار حریص و نسبت به مو منان، به آسانی و مهربان است» در سایه رافت و محبت است که انسان می تواند نه تنها از اشتباهات دیگران به آسانی درگذرد، بلکه بدیهای ایشان را به خوبی پاسخ بدهد. خداوند متعال در این باره در سوره فصلت آیه 34 دید) همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی بر قرار است.» 
5- سعه صدر; یکی دیگر از لوازم و پیش نیازهای ایجاد روابط انسانی اثر بخش داشتن سعه صدر و ظرفیت روحی است. هر مدیری برای کسب موفقیت نیازمند همکاری مشتاقانه همکاران خویش است. 
تحقق همکاری و همیاری مستلزم وجود سعه صدر در روابط انسانی است. حضرت علی (ع) مهم ترین وسیله لازم برای مدیریت را داشتن سعه صدر و سینه ای گشاده می داند و می فرماید:آله الریاسه سعه الصدر. 
6- خیرخواهی; در صورتی انسان خیر خواه دیگران خواهد بود که در روابط بین فردی خود معیار قرار دهد یعنی آنچنان با دیگران رفتار کند که دوست دارد با او چنین رفتار شود، مدیر خیر خواه همراه دغدغه مصلحت خود و سازمان نسبت به وضعیت کارکنان نیز حساس و متعهد است. خیر خواه دیگران بودن باعث پخش بذر محبت در دل ایشان می گردد، در محبت همان اکسیر اعجاب آمیز دستگاه وجود انسان هاست. حضرت علی (ع) فرموده است: «النصیحه تثمر دریافت مقداری سوخت، بدون احساس و عاطفه و ادراک و شعور، کار انجام می دهد، از آنان توقع کارداشت خیر خواهی و همدلی مدیر باعث ارتقای انگیزه کار و تلاش در کارکنان می گردد، خیر خواهی مدیر بدین معنا نیست که مدیر صبر کند تا مشکلات بزرگی برای افراد پیش آید و آن گاه در جهت رفع آن به یاری او بشتابد، بلکه گاهی یک دلجویی و احوال پرسی ساده می تواند تاثیر شگرفی در روحیه طرف برجای بگذرد و تا مدتها او را دلگرم سازد.

 

[ پنجشنبه ٢۳ دی ۱۳۸٩ ] [ ۸:٢۱ ‎ق.ظ ] [ محمدابراهیم سلمانی رودی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

مطالبی که عزیزان در این وبلاگ می خوانند بطور کلی با موضوعاتی از قبیل: خواف(دیار ماندگار) - علمی - ادبی - فرهنگی و آموزشی و اسلامی می باشد. امید است عزیزان ما را از نظرات سازنده خود بی نصیب نگذارند. با تشکر نویسنده وبلاگ ارتباط با ما: ٍe_salman_1352@yahoo.com
موضوعات وب
 
امکانات وب

آپدیت nod32 آپدیت nod32 آپدیت نود ۳۲ آپدیت nod32 ابزاروبلاگ